Đua vịt có công bằng không? Thử ngay.
Trang này chạy đúng cơ chế vật lý mà game dùng, hàng nghìn lượt đua ngay trong trình duyệt của bạn, rồi đếm ai thắng. Chú vịt nào cũng phải thắng gần như ngang nhau.
Bài kiểm tra công bằng
Chọn số vịt rồi bấm Bắt đầu. Không có gì được gửi đi đâu cả: mọi lượt đua chạy ngay trong trình duyệt của bạn.
Kết quả của chúng tôi: 160.000 lượt đua
Chúng tôi đã chạy chính bài kiểm tra này trên máy của mình với 160.000 lượt đua: mỗi độ dài đường đua với 8 chú vịt, và mỗi số lượng vịt trên đường đua 300 m. Số lần thắng chia đều đúng như khi mọi chú vịt có cơ hội ngang nhau: không chú vịt nào, vị trí nào trong danh sách hay độ dài đường đua nào được lợi. Bạn có thể chạy lại bất kỳ trường hợp nào ở trên: kết quả sẽ hơi khác một chút vì mỗi loạt đua là mới, nhưng kết luận vẫn như vậy.
Bài kiểm tra hoạt động thế nào
Mỗi lượt đua mô phỏng được thiết lập đúng như game thiết lập một lượt đua thật với cài đặt mặc định, dùng chính file vật lý của game, cũng là đoạn mã làm vịt bơi trên màn hình:
- các chú vịt được đánh số 1, 2, 3… theo thứ tự danh sách, giống như tên bạn nhập;
- làn xuất phát được bốc thăm ngẫu nhiên, như mọi lượt đua thật;
- mỗi chú vịt có nhịp bơi riêng ngẫu nhiên như trong game, dòng chảy và luồng nước giống hệt game;
- làn được bốc lại sau mỗi lượt, nên không có làn nào “may mắn”;
- cuộc đua chạy từng bước 1/120 giây cho đến khi chú vịt đầu tiên chạm vạch, chú vịt đó được tính là người thắng.
Chỉ bỏ qua phần vẽ lên màn hình, nên hàng nghìn lượt chỉ mất vài giây thay vì vài giờ.
Đọc kết quả thế nào
Trong một cuộc đua công bằng, mỗi chú vịt thắng khoảng 1 lần trong N lượt, tức 12,5% mỗi chú khi có 8 chú vịt. Vạch vàng trên mỗi thanh là mức kỳ vọng đó. Sau vài nghìn lượt, các thanh sẽ không bao giờ bằng tăm tắp: chú này 12,1%, chú kia 12,9%, giống như tung đồng xu mười lần hiếm khi ra đúng năm lần ngửa.
Vì vậy bài kiểm tra còn chạy kiểm định khi bình phương. Nó trả lời câu hỏi: “nếu mọi chú vịt thật sự có cơ hội như nhau, thì do may rủi, số lần thắng lệch ít nhất cỡ này thường xảy ra đến mức nào?” Xác suất đó là giá trị p. Giá trị p trên 0,05 nghĩa là kết quả đúng như cơ hội ngang nhau. Ngay cả game hoàn toàn công bằng, khoảng 1 trong 20 lần chạy vẫn xuống dưới 0,05 do may rủi; chạy lại là hết.
Chúng tôi rút ra được gì
Qua hàng chục nghìn lượt đua, vị trí của một cái tên trong danh sách không tạo ra khác biệt nào: chú vịt nào cũng thắng đúng phần của mình. Làn được bốc ngẫu nhiên mỗi lượt, dòng sông không biết tên ai, và không có gì đẩy chú vịt nào về đích, nên mọi cái tên trong danh sách đều có cơ hội thắng như nhau.
Thấy một người thắng hai lần liền? Đó cũng là ngẫu nhiên: mỗi lượt đua bắt đầu lại từ đầu, không nhớ lượt trước. Xem thêm ở phần hỏi đáp.